Walizka antystresowa
Cel ćwiczenia:
Celem tej aktywności jest zidentyfikowanie i opisanie pozytywnych oraz negatywnych stron narzędzi, które dana osoba wykorzystuje w radzeniu sobie ze stresem. Dzięki temu uczestnicy uświadamiają sobie własne strategie radzenia sobie w sytuacjach stresowych i mogą je rozwinąć lub zmienić.
Liczba uczestników:
Ćwiczenie można wykonać indywidualnie jako autorefleksję, ale szczególnie wartościowe jest przeprowadzenie go w grupie 4–10 osób i omówienie wyników wspólnie.
Ważne, aby w grupie panowała atmosfera zaufania, bezpieczeństwa i otwartości.
Praca odbywa się w parach lub trójkach.
Czas trwania:
- Indywidualna refleksja – dowolny czas.
- Praca w parach/trójkach – ok. 30 minut.
- Prezentacja i dyskusja z użyciem flipcharta – 15–20 minut.
Materiały:
- Kartka papieru, ołówek, kolorowe flamastry.
- Można samodzielnie narysować narzędzia lub przygotować gotowe ilustracje do wydruku.
- W pracy grupowej: duży arkusz papieru (flipchart), zestaw flamastrów, wydrukowany wzór walizki i narzędzi.
Ocena:
Autorefleksja. Aktywność jest prowadzona/moderowana przez wykładowcę/coacha/pedagoga, który ma wcześniejsze doświadczenie w prowadzeniu działań związanych z samopoznaniem i rozwojem dorosłych.
Prowadzenie:
Ćwiczenie może być wykonane samodzielnie (wariant A) lub jako praca grupowa (wariant B). W wersji grupowej powinien je moderować trener/pedagog mający doświadczenie w pracy rozwojowej z dorosłymi.
Wariant A – Indywidualna refleksja:
- Narysuj walizkę z narzędziami na kartce papieru.
- W środku umieść 5 narzędzi symbolizujących różne sposoby radzenia sobie ze stresem.
o Śrubokręt – analizowanie problemów („odkręcanie i przykręcanie” sytuacji).
o Waga – utrzymanie równowagi w życiu.
o Piła – dzielenie problemu na mniejsze części, „odcinanie” tego, co zbędne.
o Młotek – rozładowanie energii, działanie, realizacja decyzji.
o Latarka – „rzucanie światła” na problem, zdobywanie informacji, refleksja. - Określ, jakie konkretne działania, praktyki lub aktywności w Twoim życiu pełnią funkcję każdego z tych narzędzi.
Przykład: Latarka = rozmowy z przyjaciółmi, literatura, internet, czas na przemyślenie spraw. - Zapisz wszystko w walizce lub narysuj symbole.
- Jeśli ćwiczenie odbywa się w grupie – porównaj swoją walizkę z innymi uczestnikami, zainspiruj się ich pomysłami.
Wariant B – Praca w parach lub trójkach:
Każda para/trójka otrzymuje arkusz z narysowaną pustą walizką ratunkową przeciw stresowi oraz zestawem 10 narzędzi:
- Śrubokręt
- Poziomica
- Piła
- Młotek
- Latarka
- Nożyczki
- Pilnik
- Miarka
- Siekiera
- Klej
Zadanie:
- Wybierzcie 3–5 narzędzi z listy.
- Dla każdego narzędzia opiszcie:
o Pozytywne działania lub praktyki, które pomagają Wam w radzeniu sobie ze stresem.
o Negatywne działania lub praktyki, które – mimo podobnej funkcji – stres nasilają. - Narysujcie walizkę na dużym arkuszu papieru i wpiszcie w nią wybrane narzędzia wraz z krótkimi opisami (można dodać piktogramy, symbole, hasła).
Przykład 1: Narzędzie – Klej:
Pozytywne zastosowanie:
- Wspólne rozmowy.
- Wspólne działania.
- Umiejętność rozwiązywania konfliktów.
- Budowanie relacji w grupie.
Negatywne zastosowanie:
- Nadmierne „sklejanie” spraw – branie odpowiedzialności za innych.
- Wchodzenie w konflikty, które nas bezpośrednio nie dotyczą.
Przykład 2: Narzędzie – Siekiera:
Pozytywne zastosowanie:
- Umiejętność podejmowania decyzji.
- Egzekwowanie decyzji.
- Otwarte wyrażanie swojego zdania.
Negatywne zastosowanie:
- Pochopne decyzje.
- Impulsywne kłótnie.
- Mówienie szybciej, niż się myśli.
Podsumowanie pracy:
Każda para lub trójka prezentuje swoje wyniki całej grupie:
- Jakie narzędzia wybrali?
- Jakie przykłady działań podali?
Uczestnicy przyklejają swoje plakaty na flipchart i omawiają wyniki.
Pozostali mogą udzielić krótkiego feedbacku – co było inspirujące, co zaskoczyło, co można rozwinąć.
Warianty i dalsza praca:
- Ćwiczenie można powtarzać co jakiś czas, by zobaczyć, jak zmieniają się strategie radzenia sobie ze stresem.
- Warto zadać sobie pytania refleksyjne:
o Czy wybieram te same narzędzia, co wcześniej?
o Czy rozwiązuję te same problemy, czy nowe?
o Co zmieniło się w moim podejściu do stresu?
Źródła:
Pavlas Martanová, V., Spěváková, K. (2020). Syndrom vyhoření v pedagogické profesi – vzdělávací moduł N10.
Společné vzdělávání a podpora škol krok za krokem. Implementace akčního plánu inkluzivního vzdělávání – metodická podpora (APIV A). NPI ČR, Praha.